Άγχος

Ορισμός: Το άγχος είναι μια δυσάρεστη συναισθηματική εμπειρία που χαρακτηρίζεται από ανησυχία, νευρικότητα και απροσδιόριστο φόβο ενώπιον αβέβαιων ή απειλητικών ερεθισμάτων και καταστάσεων. Παρά το αίσθημα δυσφορίας που το συνοδεύει, έχει προσαρμοστικό χαρακτήρα. Μας κινητοποιεί σωματικά και διανοητικά, προκειμένου να ανταπεξέλθουμε αποτελεσματικά σε απαιτητικές ή επικίνδυνες συνθήκες. Είναι μια καθολική αντίδραση σε ποικίλες, ευχάριστες ή δυσάρεστες καταστάσεις, στη ζωή μας. Γίνεται προβληματικό όταν η ένταση και η διάρκεια του προκαλούν δυσλειτουργία στην καθημερινή ζωή και τη λειτουργικότητα του ατόμου.

Κρίσεις πανικού

  • Νιώθετε έντονη ανησυχία, φόβο ή δυσφορία που κλιμακώνεται σε διάστημα λίγων λεπτών;
  • Αισθάνεστε την καρδιά σας να χτυπά πολύ δυνατά, έχετε πόνους ή μουδιάσματα και δυσκολία στην αναπνοή ή αίσθημα ασφυξίας;
  • Νιώθετε ζαλάδα, ρίγη ή εξάψεις, ιδρώνετε, έχετε ναυτία ή άλλες γαστρεντερολογικές ενοχλήσεις;
  • Φοβάστε ότι μπορεί να λιποθυμήσετε, να γίνετε ρεζίλι, να τρελαθείτε ή ακόμη και να πεθάνετε;
  • Θεωρείτε ότι τα συμπτώματα αυτά αποτελούν ενδείξεις κάποιου ιατρικού προβλήματος (εγκεφαλικό ή καρδιακό επεισόδιο, όγκος  κ.ά.) και καταλήγετε σε γιατρούς ή στα επείγοντα νοσοκομείου;
  • Φοβάστε μήπως σας ξανασυμβεί κάτι ανάλογο στο μέλλον και αποφεύγετε καταστάσεις στις οποίες είναι δύσκολη η διαφυγή ή η παροχή ιατρικής βοήθειας, αν παραστεί ανάγκη, π.χ. μέσα μαζικής μεταφοράς, χώρους με μεγάλο συνωστισμό, απομακρυσμένες περιοχές κ.ά. ;

Αν έχετε απαντήσει θετικά στις περισσότερες από τις παραπάνω ερωτήσεις, τότε ενδέχεται να έχετε βιώσει κρίσεις πανικού.

Σε περίπτωση που οι προσβολές πανικού είναι επαναλαμβανόμενες, προκύπτουν απροσδόκητα και ακολουθούνται από επίμονη ανησυχία για την τυχόν επανεμφάνιση, τότε πρέπει να αναζητήσετε θεραπευτική βοήθεια.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας:

  • Θα ενημερωθείτε σχετικά με το τι συμβαίνει στο σώμα, όταν ενεργοποιείται ο «συναγερμός» του άγχους, προκειμένου να αντιμετωπιστεί μια κατάσταση που γίνεται αντιληπτή ως απειλητική.
  • Θα κατανοήσετε ότι, παρόλο που τα συμπτώματα που βιώνετε είναι υπερβολικά έντονα και δυσφορικά, είναι εντελώς ακίνδυνα και παρέρχονται μόνα τους μετά από λίγο.
  • Θα μάθετε έτσι πώς να απενεργοποιείτε το «συναγερμό», εντοπίζοντας τις απειλητικές σκέψεις που τον πυροδοτούν και αντικαθιστώντας τες προοδευτικά με πιο ρεαλιστικές.
  • Θα εκπαιδευτείτε σε τεχνικές χαλάρωσης και διαφραγματικής αναπνοής, ώστε να μπορείτε να διαχειριστείτε τη σωματική σας διέγερση αποτελεσματικά, προκειμένου να μην κορυφώνεται το άγχος σας.

Αγοραφοβία

  • Βιώνετε έντονο άγχος, ακόμη και κρίσεις πανικού, όταν βρίσκεστε αντιμέτωποι με καταστάσεις στις οποίες είναι δύσκολη η διαφυγή ή η παροχή ιατρικής βοήθειας, αν παραστεί ανάγκη ( ανοιχτοί χώροι, μέρη με μεγάλο συνωστισμό, μέσα μαζικής μεταφοράς, ουρές, κλειστά δημόσια μέρη)
  • Αποφεύγετε αυτές τις καταστάσεις ή εκτίθεστε σε αυτές μόνο αν είναι απολύτως απαραίτητο και επιδιώκετε τη συνοδεία κάποιου άλλου ατόμου;
  • Παραμένετε για μεγάλο χρονικό διάστημα μέσα στο σπίτι και αποφεύγετε ανοίκεια μέρη;
  • Η προσωπική και επαγγελματική σας ζωή επηρεάζεται σημαντικά από αυτές τις αποφυγές σας;

Σε περίπτωση θετικής απάντησης στις παραπάνω ερωτήσεις, πρέπει να διερευνηθεί η περίπτωση εκδήλωσης αγοραφοβίας, στο πλαίσιο της διαταραχής πανικού και να αναζητηθεί θεραπεία. Κατά τη διάρκεια αυτής:

  • Θα μάθετε να μην καταστροφοποιείτε αθώες σωματικές αισθήσεις, με αποτέλεσμα να μην εκδηλώνετε κρίσεις πανικού.
  • Θα έρθετε αντιμέτωποι με τις καταστάσεις που αποφεύγατε λόγω του άγχους σας, χωρίς να χρησιμοποιείτε συμπεριφορές ασφαλείας, όπως ηρεμιστικά χάπια, αλκοόλ ή συνοδεία άλλου ατόμου.
  • Θα αναπτύξετε αποτελεσματικές στρατηγικές διαχείρισης του άγχους σας και θα μπορείτε να ανταπεξέρχεστε αποτελεσματικά σε διάφορες καταστάσεις που πριν αποφεύγατε ή ανεχόσασταν με πολύ μεγάλη δυσκολία.
  • Θα νιώσετε μεγαλύτερη ασφάλεια και αυτοπεποίθηση και θα βελτιωθεί η προσωπική και κοινωνική σας ζωή.

Χρόνια ανησυχία

  • Η ανησυχία και το άγχος μοιάζουν να αποτελούν για εσάς ένα συνεχές βάσανο;
  • Σας κάνουν να αισθάνεστε εξαιρετικά δυσάρεστα και επηρεάζουν τη διάθεση, τη συγκέντρωση, τη μνήμη, ακόμη και τον ύπνο σας;
  • Νιώθετε διαρκή κούραση και εκνευρίζεστε εύκολα;
  • Δυσκολεύεστε να χαλαρώσετε;
  • Είστε αναποφάσιστοι ακόμη και για απλά πράγματα;
  • Είστε επιρρεπείς στο να σκέφτεστε τη χειρότερη δυνατή έκβαση σε μια κατάσταση;
  • Ακόμα και όταν έχετε ανακουφιστεί από ένα ζήτημα που σας απασχολούσε, ένα διαφορετικό έρχεται να πάρει τη θέση του;

Αν έχετε απαντήσει θετικά στα περισσότερα από τα παραπάνω ενδεχομένως η παρατεταμένη ανησυχία σας να υποδηλώνει μια γενικευμένη διαταραχή άγχους.

Στο πλαίσιο της θεραπείας, μέσα από τη συνεργασία σας με το θεραπευτή σας, θα μάθετε:

  • Να αναγνωρίζετε τις ανήσυχες σκέψεις σας.
  • Να διακρίνετε μεταξύ παραγωγικής και μη παραγωγικής ανησυχίας.
  • Να εστιάζετε μόνο σε πραγματικά προβλήματα που επιδέχονται λύση στο παρόν.
  • Να μην κάνετε καταστροφικά σενάρια για το μέλλον.
  • Να έχετε ανοχή στο αίσθημα αβεβαιότητας σχετικά για ενδεχόμενες αρνητικές εκβάσεις.

Επίσης, θα εκπαιδευτείτε σε τεχνικές χαλάρωσης, ώστε να μπορείτε να διαχειρίζεστε πιο αποτελεσματικά το άγχος σας και να μετριάζετε τη σωματική και διανοητική σας διέγερση.

 Στο τέλος της θεραπείας, θα είστε σε θέση να απολαμβάνετε περισσότερο στιγμές της καθημερινότητας σας. Θα έχει μειωθεί σημαντικά η συχνότητα, η διάρκεια και η ένταση των ανήσυχων σκέψεών σας και θα νιώθετε πιο ήρεμοι, αποφασιστικοί και ενδυναμωμένοι.

Έμμονες σκέψεις και καταναγκαστικές συμπεριφορές

  • Έχετε δυσάρεστες και ανεπιθύμητες σκέψεις, εικόνες ή παρορμήσεις που σας έρχονται συνεχώς στο μυαλό και σας προκαλούν μεγάλο άγχος και δυσφορία;
  • Νιώθετε ότι δεν μπορείτε να σταματήσετε ή να αγνοήσετε αυτές τις σκέψεις ή εικόνες, όσο και αν προσπαθείτε;
  • Έχετε κάποιες συνήθειες, (π.χ. πλύσιμο χεριών, τακτοποίηση, έλεγχος) ή νοερές πράξεις (πχ. προσευχές, μετρήσεις) που δυσκολεύεστε να σταματήσετε, γιατί αισθάνεστε ότι κάτι φοβερό θα συμβεί;
  • Αυτές οι επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ή σκέψεις επηρεάζουν την καθημερινή σας λειτουργικότητα;

Αν έχετε απαντήσει θετικά στις περισσότερες από τις παραπάνω ερωτήσεις, ενδείκνυται να διερευνηθεί η πιθανότητα ύπαρξης ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής και να αναζητηθεί θεραπεία.

Η γνωσιακή θεραπεία αποτελεί την καταλληλότερη θεραπευτική επιλογή, καθώς βάσει κλινικών μελετών φαίνεται να έχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, ακόμη και σε σύγκριση με τη φαρμακοθεραπεία.

Στο πλαίσιο αυτής της θεραπείας:

  • Θα μάθετε πού οφείλονται οι δυσκολίες που αντιμετωπίζετε και ποιοι παράγοντες τις συντηρούν.
  • Θα διαπιστώσετε ότι οι καταναγκασμοί σας δε σας προστατεύουν από τα καταστροφικά αποτελέσματα που προβλέπετε, αντιθέτως σας εγκλωβίζουν σε ένα φαύλο κύκλο διαιώνισης των συμπτωμάτων σας.
  • Θα έρθετε σε επαφή με τους φόβους σας, αντί να τους αποφεύγετε και θα μπορέσετε να τους διαχειριστείτε, χωρίς να προβαίνετε σε καταναγκαστικές συμπεριφορές.
  • Θα ενδυναμωθείτε και θα νιώσετε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση

Με την ολοκλήρωση της θεραπείας, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, παρατηρείται σημαντική μείωση της συχνότητας και της έντασης των συμπτωμάτων και αισθητή βελτίωση της ποιότητας της ζωής.

Κοινωνικό άγχος

  • Νιώθετε έντονη ανησυχία ή αμηχανία όταν αλληλεπιδράτε με άλλους ανθρώπους σε κοινωνικά ή εργασιακά περιβάλλοντα;
  • Ιδρώνετε, κοκκινίζετε, τρέμει η φωνή σας και φοβάστε ότι οι άλλοι μπορούν να το αντιληφθούν;
  • Ανησυχείτε υπερβολικά για το πώς σας βλέπουν οι άλλοι;
  • Φοβάστε ότι οι άλλοι θα σας κρίνουν αρνητικά και αποφεύγετε καταστάσεις που προϋποθέτουν συναναστροφή με άλλους ανθρώπους ή τις υπομένετε βιώνοντας έντονο άγχος;

Αν τα παραπάνω σας μοιάζουν πολύ οικεία και έχουν επίπτωση στην προσωπική σας και επαγγελματική εξέλιξη, ίσως το άγχος σας  να έχει τη μορφή της κοινωνικής φοβίας.

Μέσα από τη θεραπεία, θα μάθετε:

  • Να εντοπίζετε και να τροποποιείτε τις αρνητικές σκέψεις που τροφοδοτούν το άγχος σας.
  • Να συμμετέχετε αποτελεσματικά σε διάφορες κοινωνικές καταστάσεις, επιδεικνύοντας κατάλληλες κοινωνικές δεξιότητες.
  • Να ελέγχετε τα επίπεδα του άγχους σας, εφαρμόζοντας τεχνικές χαλάρωσης.
  • Να νιώθετε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και λιγότερη αμηχανία.
  • Να εκδηλώνετε διεκδικητική συμπεριφορά και να εκφράζετε τις ανάγκες και τις επιθυμίες σας.

Άγχος Υγείας

  • Ανησυχείτε διαρκώς για την υγεία σας ή την υγεία των αγαπημένων σας προσώπων;
  • Είστε σε εγρήγορση προκειμένου να ανιχνεύσετε εγκαίρως πιθανά ανησυχητικά συμπτώματα;
  • Συνηθίζεται να θεωρείτε μικρές, συνήθεις ενοχλήσεις (ζαλάδες, πόνους, μουδιάσματα, σπίλους, κόπωση) ως ενδείξεις κάποιας σοβαρής ασθένειας, όπως καρκίνο, καρδιολογικό ή εγκεφαλικό πρόβλημα, αυτοάνοσο νόσημα ή κάποια άλλη χρόνια ασθένεια, την οποία οι γιατροί δεν έχουν καταφέρει ακόμη να διαγνώσουν;
  • Εξακολουθείτε να ανησυχείτε για την υγεία σας, παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις γιατρών διαφόρων ειδικοτήτων και τα αρνητικά αποτελέσματα εξετάσεων στις οποίες έχετε υποβληθεί;
  • Αναζητάτε συχνά πληροφορίες για τα συμπτώματά σας στο διαδίκτυο, σε βιβλία ή περιοδικά, φυλλάδια από κλινικές υγείας και εκπομπές, ώστε να αναγνωρίσετε έγκαιρα πιθανές ασθένειες και να τις προλάβετε;
  • Μήπως, αντιθέτως, αποφεύγετε καταστάσεις και δραστηριότητες που μπορεί να πυροδοτήσουν υπερβολικό άγχος για την υγεία σας, π.χ. συζητήσεις γύρω από ασθένειες ή ιατρικές εκπομπές, επισκέψεις σε νοσοκομεία, ιατρικές εξετάσεις;
  • Η ανησυχία για την υγεία σας είναι τόσο έντονη και συνεχής που δε σας επιτρέπει να εστιάσετε σε άλλες δραστηριότητες (κοινωνικές, επαγγελματικές), με αποτέλεσμα να είστε λιγότερο αποδοτικοί, να έχετε αποξενωθεί, να μην αντλείτε ιδιαίτερη ικανοποίηση από οτιδήποτε, και να έχετε πιο καταθλιπτική διάθεση;

Αν έχετε απαντήσει θετικά σε πολλές από τις παραπάνω ερωτήσεις, ενδέχεται να υποφέρετε από άγχος υγείας (υποχονδρίαση) και να χρειάζεται να δοκιμάσετε μια διαφορετική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων σας.

Μέσα από μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία θα μπορέσετε:

  • Να ανακαλύψετε πώς δημιουργήθηκε το άγχος για την υγεία σας, καθώς και ποιες συμπεριφορές σας το συντηρούν.
  • Να διακρίνετε πότε τα σωματικά σας συμπτώματα είναι απολύτως φυσιολογικά και πότε χρειάζεται να αναζητήσετε κάποια ιατρική εκτίμηση.
  • Να υιοθετείτε πιο ρεαλιστικές και λιγότερο καταστροφικές ερμηνείες αναφορικά με διάφορα συμπτώματα.
  • Να βιώνετε μεγαλύτερη ανοχή στην αβεβαιότητα σχετικά με την εξέλιξη της υγείας σας.
  • Να δαπανάτε πολύ λιγότερο χρόνο ανησυχώντας για την υγείας σας και περισσότερο χρόνο σε ευχάριστες και παραγωγικές δραστηριότητες.

Επικοινωνήστε μαζί μου